اﺳﭘﻜﺗروﺳﻜپ The Spectroscope

طیف سنجی ابزاری است برای بررسی اینکه کدام بخش از نور سفید توسط یک سنگ قیمتی (و همچنین مواد دیگر) جذب می شود.
مواد می‌توانند بخش‌هایی از طیف الکترومغناطیسی را جذب کنند و زمانی که قسمت‌های جذب‌شده در محدوده مرئی قرار می‌گیرند، آن بخش جذب‌شده بر رنگ ماده تأثیر می‌گذارد.
هنگامی که یک سنگ قیمتی با طیف سنجی مشاهده می شود، قسمت های جذب شده به صورت خطوط و/یا نوارهای تیره در تصویر طیف سنجی نشان داده می شوند.

دو نوع طیف سنجی در گوهرشناسی استفاده می شود:

طیف‌سنجی پراش شبکه ای (Diffraction Grating type)
طیف‌سنجی منشوری (Prism type)

اسپکتروسکپ

اسپکتروسکوپ

چشم انسان درک می شود از 7 رنگ رنگین کمان تشکیل شده است: قرمز، نارنجی، زرد، سبز، آبی، نیلی و بنفش. همه این رنگ ها با سرعت های مختلف حرکت می کنند و طول موج های خاص خود را دارند. وقتی همه رنگ های بالا با هم ترکیب می شوند، آن را به صورت نور سفید می بینیم.
هنگامی که نور سفید به یک ماده می رسد، بخشی از اجزای نور ممکن است توسط ماده جذب شود. سایر اجزای سبک (پسماند) رنگ آن ماده را تشکیل می دهند. به عنوان مثال، اگر یک سنگ قیمتی تمام رنگ های رنگین کمان به جز قرمز را جذب کند، تنها قسمت قرمز نور سفید اصلی قابل مشاهده خواهد بود و بنابراین سنگ جواهر قرمز خواهد بود.
هنگامی که از طریق طیف‌سنجی مشاهده می‌شود، بخش‌های جذب شده نور توسط آن سنگ قیمتی از تصویر طیف ناپدید می‌شوند و فقط قرمز در منشور طیف‌سنجی قابل مشاهده است.
به همین ترتیب، اگر همه رنگ ها به جز قرمز و آبی جذب یک سنگ قیمتی شوند، رنگ های باقیمانده (قرمز و آبی) باعث ایجاد یک سنگ جواهر بنفش می شود.

تصاویر زیر یک مثال خام از هر دو موقعیت فوق الذکر را نشان می دهد.

اسپکتروسکوپ

البته، در زندگی واقعی، تصاویر طیف بسیار پیچیده‌تر هستند، با خطوط و نوارهای کوچکی که بخش‌های جذب خاصی از نور سفید را نشان می‌دهند.
انرژی حاصل از رنگ های جذب شده (یا بهتر است، "طول موج") در داخل سنگ قیمتی به انواع دیگر انرژی، عمدتا گرما، تبدیل می شود.

باید رنگ را نوعی انرژی در نظر گرفت که در طول موج خاصی حرکت می کند.

انواع طیف سنجی

در گوهرشناسی، ما از دو نوع مختلف طیف سنجی استفاده می کنیم که هر کدام ویژگی های خاص خود را دارند.

1. طیف سنجی پراش شبکه ای

طیف سنجی پراش شبکه ای بر اساس اصل پراش است. شاید شناخته شده ترین برند OPL باشد که توسط Colin Winter در انگلستان تولید می شود.
نور از طریق یک شکاف باریک وارد می شود و سپس توسط یک لایه نازک از مواد پراش شبکه ای پراکنده می شود. این اسپکتروسکوپ یک تصویر طیف خطی با نمای کلی بزرگتر از قسمت قرمز نسبت به طیف‌سنجی منشوری ایجاد می‌کند.
این طیف‌سنجی‌ها مقیاس داخلی ندارند.

اسپکتروسکوپ

2. طیف سنجی منشوری

طیف‌سنجی منشوری مبتنی بر پراکندگی است. نور از طریق یک شکاف باریک وارد می شود (برخی مدل ها به شما اجازه می دهند عرض شکاف را تنظیم کنید) و سپس از طریق یک سری منشور پراکنده می شود. برخی از مدل ها دارای یک ضمیمه با مقیاس داخلی هستند. این مدل‌ها عموماً گران‌تر از مدل‌های پراش شبکه ای هستند.
از آنجایی که طیف‌سنجی‌های منشوری مبتنی بر پراکندگی هستند، ناحیه آبی طیف گسترده‌تر و قسمت‌های قرمز متراکم‌تر از انواع پراش شبکه ای است.

اسپکتروسکوپ

استفاده از طیف سنجی برای کسانی که با این ابزار آشنایی ندارند مشکلات زیادی ایجاد می کند. بنابراین، قبل از تلاش برای تعیین طیف جذب سنگ‌های قیمتی، بهتر است طیف‌سنج را در برابر برخی از منابع مختلف نور مانند لامپ فلورسنت، مانیتور کامپیوتر و غیره نگه دارید. این کار در اکثر موارد نوارهای جذب بسیار واضحی را به شما نشان می‌دهد. .

استفاده از طیف سنجی با نور منعکس شده

استفاده صحیح از طیف‌سنجی و نور برای دیدن طیف‌های خوب سنگ‌های قیمتی حیاتی است.
پرکاربردترین تکنیک استفاده از نور منعکس شده است. نور با زاویه 45 ̊ وارد خیمه سنگ قیمتی می شود و طیف سنج باید در همان زاویه در سمت دیگر قرار گیرد.
نور از این طریق طولانی ترین مسیر ممکن خود را طی می کند و بیشترین رنگ را می گیرد.

برای جلوگیری ازاینکه پس‌زمینه‌ ای که سنگ روی آن قرار گرفته است، باعث خواندن نادرست شود، باید از زمینه سیاه و غیر انعکاسی مانند یک تکه کوچک مخمل سیاه استفاده کرد.

روش دیگر قرار دادن سنگ جواهر و منبع نور (قلم نوری) در یک دست است به گونه ای که منبع نور گوهر را از پشت روشن می کند و در نتیجه سنگ قیمتی در نور عبوری مشاهده می شود.

پایه های طیف سنجی خوبی (برخی با نور داخلی) در بازار وجود دارد، اما کسب تجربه، نیاز به آنها را بی نیاز می کند.
برای کاربران جدید، توصیه می شود کار خود را با سنگ های قیمتی که طیف جذب شفافی تولید می کنند، مانند یاقوت مصنوعی شروع کنند.

در زﻳر ﺑﻪ ﭼﻧد ﻧﻣوﻧﻪ از ﺑﻜﺎرﮔﻳری ﻧﺗﺎﻳج اﺳﭘﻜﺗروﺳﻜﭘﻲ اﺷﺎره ﻣﻲ ﺷود

اﻟﻜﺳﺎﻧدرﻳت

اﻟﻜﺳﺎﻧرﻳت ﻃﺑﻳﻌﻲ و ﺳﺎﺧﺗﮕﻲ ﻫردو ﻳﻚ زوج ﺧﻃ ﺗﻳره در ﻧﺎﺣﻳﻪ ﻗرﻣز در 680 و 678 اراﺋﻪ ﻣﻲ دﻫﻧد. ﻳﻚ داﺑﻟت ﺿﻌﻳف دﻳﮕر ﻣﻣﻜن اﺳت در 650 و 640 داﺷﺗﻪ ﺑﺎﺷﻧد. ﻫﻳﭼﻜدام از ﮔروه ﻫﺎی ﻛروﻧدوم و اﺳﭘﻳﻧل ﻛﻪ ﺗﻐﻳﻳر رﻧﮓ ﻣﻲ دﻫﻧد و ﻣﺷﺎﺑﻪ اﻟﻜﺳﺎﻧدرﻳت ﻫﺳﺗﻧد، اﻳن ﺧﻃوﻃ را ﻧدارﻧد.

اﻟﻣﺎس ﻫﺎی رﻧﮓ ﻫﺎی ﻓﺎﻧﺗزی

دﻳدن ﺧﻃوﻃ در اﻟﻣﺎس ﻫﺎ ﺑﺳﻳﺎر ﻣﺷﻜل اﺳت ﻣﮕر اﻳﻧﻜﻪ ﺳرد ﺷوﻧد. ﺑﺎ ﻳخ ﺧﺷﻚ آﻧرا ﺳرد و ﻣﻌﻣوﻻ اﻟﻣﺎس ﻫﺎی ﺑﻬﺳﺎزی ﺷده ﺧﻃوﻃ ﺑﻳﺷﺗری را ﺑﻪ ﻧﻣﺎﻳش ﻣﻲ ﮔذارﻧد و اﮔر ﺑﺧش ﻗرﻣز ﺧﺎﻛﺳﺗری ﻳﺎ ﺳﻳﺎه ﺑﻪ ﻧﻇر ﺑرﺳد، ﻣﺷﻜوک ﺑﻪ ﺑﻬﺳﺎزی اﺳت.

ﺗوﺟﻪ: اﮔر ﺧﻃ 592 ﻣﺷﺎﻫده ﺷد، دﻟﻳل ﻣﺛﺑﺗﻲ ﺑر ﺑﻬﺳﺎزی اﻟﻣﺎس اﺳت. اﮔر ﻧﺑود ﺧﻃ 498 و 504 را ﻧﮕﺎه ﻛﻧﻳد ﻫر دو در اﻟﻣﺎس ﻫﺎی ﻃﺑﻳﻌﻲ ﻇﺎﻫر ﻣﻲ ﺷوﻧد. اﻣﺎ در ﻧوع ﺑﻬﺳﺎزی ﺷده 498 ﻗوی ﺗر اﺳت.

ﺳﻓﺎﻳر آﺑﻲ

ﺗﻣﺎم ﺳﻓﺎﻳرﻫﺎی آﺑﻲ ﻃﺑﻳﻌﻲ ﺧﻃﻲ در ﻣﻧﻃﻗﻪ ﺑﻧﻓش ﻃﻳف در 450 ﻧﺷﺎن ﻣﻲ دﻫﻧد ﻛﻪ ﺑﺎ ﻋﻣﻳق ﺗر ﺷدن رﻧﮓ ﺳﻓﺎﻳر ﺑﺎرزﺗر ﻣﻲ ﺷود. ﺳﻓﺎﻳرﻫﺎی آﺑﻲ ﺳﺎﺧﺗﮕﻲ ﺑﻪ ﻫﻣراه اﺳﭘﻳﻧل آﺑﻲ ، ﺗﺎﻧزاﻧﻳت و ﺷﻳﺷﻪ اﻳن ﺧﻃ را ﻧﻣﺎﻳش ﻧﻣﻲ دﻫﻧد.( اﺧﻳرا ﺳﻓﺎﻳر ﺳﺎﺧﺗﮕﻲ Chatham وارد ﺑﺎزار ﺷده ﻛﻪ اﻳن ﺧﻃ را ﻧﺷﺎن ﻧﻣﻲ دﻫد.)

ﮔﺎرﻧت دﻣﺎﻧﺗوﺋﻳد

اﻧدﻳس ﺷﻜﺳت دﻣﺎﻧﺗوﺋﻳد ﺑﺎﻻ اﺳت ﺑﻃورﻳﻜﻪ ﺷﻜﺳت ﺳﻧج ﭼﻳزی را ﻧﺷﺎن ﻧﻣﻲ دﻫد. ﺑﻧﺎﺑراﻳن اﺳﭘﻜﺗروﺳﻜپ ﺑرای ﺗﺷﺧﻳص آن ﺑﺳﻳﺎر ﻣؤﺛراﺳت. ﮔوﻫر ﺳﺑز ﻋﻣﻳق ﻳﻚ زوج ﺧﻃ در اﻧﺗﻬﺎی ﻗرﻣز در ﺣدود 700 ﻫﻣراه ﺑﺎ اﺣﺗﻣﺎﻻ ﻳﻚ زوج ﺿﻌﻳف در ﻗرﻣز ﻧﺎرﻧﺟﻲ در ﺣدود 625 و 645 ﺑﻪ ﻧﻣﺎﻳش ﻣﻲ ﮔذارد. ﮔوﻫر ﺳﺑز زرد ﻳﻚ ﺑﺎﻧد ﻗوی در ﻣﻧﻃﻗﻪ ﺑﻧﻓش در 440 ﺑﻪ ﻧﻣﺎﻳش ﻣﻲ ﮔذارد.

ژادﺋﻳت ﺳﺑز ﻃﺑﻳﻌﻲ

ﻳﻚ ﻣﺟﻣوﻋﻪ ﺳﻪ ﺧﻃﻲ در 685,660,630 ﺑﻪ ﺗرﺗﻳب ﺷدت از ﺑﻳﺷﺗر ﺑﻪ ﻛﻣﺗر اراﺋﻪ ﻣﻲ دﻫد. اﻳن ﻃرح در ژادﺋﻳت ﺳﺑز رﻧﮓ ﺷده ﻳﺎ ﻣواد دﻳﮕر رﻧﮓ ﺷده ﻣﺷﺎﺑﻪ دﻳده ﻧﻣﻲ ﺷود.

اسپکتروسکپ